Deel I: Leven is ritme – hoe zit het bij jou?

In de komende blogs ga we dieper in op onze innerlijke klok.

Veel mensen maken zich er schuldig aan; lange uren maken, nachten doorhalen en jezelf blootstellen aan kunstmatig licht. Echter is het verstoren van het bioritme schadelijker dan de meeste mensen beseffen.

Hoe werkt het bioritme?

Het Bioritme ook wel de circadiane klok genoemd, wordt gezien als het oeroude dag en nacht ritme systeem dat ongeveer één dag duurt. Circadiaan verlopende functies worden dagelijks herhaald en het ritme daarvan wordt beïnvloedt door innerlijke en factoren en omgevingsfactoren. Dit ritme regelt onder andere het slaappatroon, de lichaamstemperatuur, de hartactiviteit en bloeddruk, de hormoonsecretie, het zuurstof-/verbruik en de stofwisseling van een organisme.

Pineal gland anatomical cross section vector illustration diagram with human brains. Medical information poster.

De circadiaanse biologische klok wordt gecontroleerd door een gedeelte in de hersenen, nucleus suprachiasmaticus (SCN) genaamd. Dit is een groep cellen in de hypothalamus. De hypothalamus reguleert samen met de hypofyse en andere hormoon producerende organen (denk aan je schildklier, bijschildklieren) de hormoonhuishouding in je lichaam. Na behoeven wordt de concentratie van hormonen aangepast. Je kan je voorstellen dat in een situatie waar je explosief moet sporten meer cortisol (stresshormoon) nodig hebt dan in rust.

SCN – Nucleus Suprachiasmaticus

De SCN cellen die zich in de hypothalamus bevinden reageren op licht-en donker signalen. Via de optische zenuw van het oog, reist het licht naar de SCN en geeft zo signaal aan de interne klok dat het tijd is om te gaan slapen. De SCN geeft dan signalen af naar andere delen van de hersenen die bijvoorbeeld de hormoonafgifte, lichaamstemperatuur en andere functies die ons in dit geval slaperig laten voelen. In de avond daalt bijvoorbeeld je lichaamstemperatuur en vertraagt je spijsvertering. Daarnaast wordt melatonine aangemaakt in de epifyse ook wel pijnappelklier (pineal gland) genoemd (zie foto hiernaast). Deze klier bevindt zich net onder het hypothalamus. Wanneer al deze processen op gang komen kan de nacht kan beginnen.

In de ochtend is dit proces omgedraaid. Tegen het einde van de slaap, net voordat je wakker wordt, zijn er zenuwcellen van de hypothalamus die eiwitten genaamd orexines vrijlaten. Dit kan je zien als een wekker en maakt ons wakker.

Biortime in balans.

De biologische klok wordt dus ook aangestuurd door invloeden van buitenaf. Verstoring van deze biologische klok heeft nadelige effecten op de fysiologie van de mens en het onderzoek van Masri (2015) suggereert dat deze verstoring kan leiden tot ongecontroleerde celgroei en kanker. Je bioritme heeft dus een grote invloed op je gezondheid en hoort in balans te zijn.

De biologische klok is ingesteld op een vast ritme. Je wordt wakker van het licht en overdag ben je actief en wanneer het donker wordt ga je weer slapen. Het gebruik van elektrische verlichting in deze moderne tijd verstoord dit ritme. Daarnaast is het verhuizen naar een andere tijdzone ook zo’n verstoring. Je biologische klok loopt op dat moment niet gelijk met je omgeving. De welbekende jetlag, die bijna iedereen wel eens heeft ervaren. Je slaap-wakker ritme is verstoord en dit heeft een negatief effect op het circadiane ritme.

Verstoring van het circadiane ritme kan een grote verscheidenheid aan spanningen op je cellen veroorzaken. Welke cellen hieronder leiden wordt vertelt in mijn volgende blog.

Wist je dat.

1. Ochtendmensen een kortere slaap-waakcyclus hebben.

Mensen die lekker vroeg opstaan in de ochtend hebben een korte slaap-waakcyclus. Deze is iets korter dan 24 uur. Dit resulteert dat in de avond deze mensen eerder moe worden en in de ochtend eerder wakker worden.

2. Wanneer je meer uren buiten spendeert eerder naar bed gaat.

We brengen tegenwoordig 90% van onze tijd binnen door. Hoewel het binnen licht genoeg is om te kunnen zien is het buiten zo’n 20 tot 25% keer lichter dan binnen. Zelfs op een bewolkte dag midden in de winter. Dus meer tijd buiten spenderen geeft je meer licht en meer alertheid. Je biologische klok tot ongeveer 1 uur tot 1,5 uur verschoven. Dit maakt dat je in de avond eerder moe wordt en dus eerder naar bed gaat en in de ochtend eerder wakker wordt. Dus meer naar buiten!

3. Avond mensen hebben meer last van de zomertijd.

25% geeft aan duidelijk een avondmens te zijn. Deze mensen hebben meer last van het uurtje eerder opstaan als de zomertijd ingaat.

Tips om je biologische klok ik balans te houden.

1. Vermijd blauw licht zoveel mogelijk in de avond. Denk aan geen telefoon/ laptop voor het slapen gaan en zorg ervoor dat het donker is op je kamer.

Te veel licht ’s avonds zal de productie van melatonine negatief beïnvloeden. Hierdoor heeft teveel licht in de avond een negatief effect op je nachtrust maar ook op andere processen in je lichaam. Denk aan je immuunsysteem en wondheling.

2. Eet zoveel mogelijk op vaste tijden.

Je lichaam weet in dat geval waar hij aan toe is en kan zich daarop instellen. Door een regelmatig eetpatroon zal je minder snel honger ervaren tussen de maaltijden door. Je biologische klok stuurt de eetlust hormonen aan.

Literatuur.

Beri, K., Milgraum, S. S. (2016) Rhyme and reason: the role of circadian rhythms in skin and its implications for physicians. Future science

Desotelle, J. A., Wilking, M. J., Ahmad, N. (2012) The circadian control of skin and cutaneous photodamage. Department of dermatology, photochemistry and photobiology.

Hettwer, S., Gyenge, E. B., Obermayer, B. (N.D.) Influence of cosmetic formualtations on the skin’s circadian clok.

Masri, S., Kinouchi, K., Sassone-Corsi, P. (2015) Circadian clocks, epigenetics and cancer. Current Opinion, 27-1.

Aanbevolen berichten