Vitamines – wat je nog niet wist!

Een gezonde leefstijl creëren houdt tegenwoordig veel mensen bezig. Supplementen en vitaminen vliegen dan ook de toonbanken over. Maar, wat zijn nou goede vitaminen en hoe worden ze gemaakt? 

Vitaminen heb je nodig voor een normale groei en ontwikkeling en om gezond te blijven. Vitaminen zijn voedingstoffen die je via je voeding binnen krijgt. Dit is ontzettend belangrijk omdat je lichaam zelf geen vitaminen kan aanmaken. Echter zijn er drie uitzonderingen namelijk; 

  • Vitamine A en D: je lichaam zet voorlopers van vitaminen uit de voeding, zoals provitamine A (carotenoïden) en provitamine D om in vitamine A en D. Vitamine D: door zonlicht in de huid aangemaakt. 
  • Niacine: door het lichaam aangemaakt uit het aminozuur tryptofaan. Meer hierover in mijn blog over niacinamide.  
  • Vitamine K: in kleine hoeveelheden in je darm aangemaakt en heeft invloed op je bloedstolling

Welke vitaminen zijn er? 

Verschillende soorten vitamine.  

Vitamine A,D,E,K zijn vetoplosbare vitaminen, de overige negen zijn in wateroplosbare vitaminen. Het verschil zit hem in het opname capaciteit van je lichaam. Vetoplosbare vitamine zitten in het vet van de voedingsmiddelen en kunnen in de weefsels van het lichaam worden opgeslagen. De in wateroplosbare vitamine zitten juist in het vocht van je voedingsmiddelen en worden lastiger door je lichaam opgeslagen. Wanneer er sprake is van een te veel aan wateroplosbare vitamine verlaat dit je lichaam weer via de urine. 

Verschil tussen natuurlijke en synthetische vitaminen

Natuurlijke vitaminen je kunt het wel raden zijn onttrokken uit planten en vruchten of hebben een dierlijke oorsprong. Deze stoffen zijn vaak veel complexer dan de synthetische variant.  

De synthetische vitamine wordt gemaakt in een laboratorium of door industrieel proces. Ze kunnen natuurlijke vitamine ontzettend goed namaken, met dezelfde opbouw en de zelfde 3-D structuur. Het lichaam heeft er in zo’n geval dan ook moeite om die twee te onderscheiden. Maar je kunt je voorstellen dat zo’n synthetische variant veel geïsoleerder is dan de natuurlijke variant, die heeft namelijk een heel spectrum aan ondersteunende voedingstoffen. Dit vergroot de opname capaciteit van de vitamine. Vitamine K wordt in de natuurlijke vorm beter en sneller worden opgenomen dan de kunstmatige vorm. Maar voor sommige vitamine geldt juist het tegenover gestelde, vitamine zoals D, B5, B6, B11 en B12 worden in pil vorm sneller opgenomen. Bij de bovengenoemde vitamine moet het lichaam eerst zelf aan de slag om de stoffen om te zetten in de actievere vorm en bij vitamine D moet de zon daar aan te pas komen. 

Is natuurlijk echt natuurlijk? NEE, wanneer een vitamine het label natuurlijk heeft hoeft dat niet te betekenen dat het 100% natuurlijk is. Een vitamine mag als natuurlijk worden bestempeld als het 10% van de natuurlijk bron bevat en 90% zou dan nog synthetisch mogen zijn. 

Als je een natuurlijk vitaminesupplement wilt vinden, zoek er dan een met een label dat ‘natuurlijk voorkomende voedselbronnen’ aangeeft. 

Effectiviteit  natuurlijke vitaminen vs synthetische vitamine. 

Zoals hier boven vermeld kan er een verschil zijn in de opname capaciteit tussen synthetische en natuurlijke vitamine. Neem Vitamine E, deze vitamine is de belangrijkste antioxidant en heeft daarnaast invloed op de genexpressie en cel signalering. Wat ontzettend belangrijk is voor de gezondheid en het tegen gaan van ziekteprocessen. De natuurlijke variant van vitamine E is veel efficiënter dan de synthetische variant. Dit komt omdat de natuurlijke variant bestaat uit acht verbindingen; vier tocoferolen en vier tocotriënolen. Dit zegt je natuurlijk niks maar samen vormen ze vitamine E-complex. Wanneer in vitamine E supplementen maar één van de vier verbindingen zijn verwerkt verlaagt de concentratie en de werking. Het lichaam heeft dan minder profijt van de gezondheidseffecten dan wanneer de volledige vitamine E complex wordt gebruikt. Echter geldt dit niet voor alle vitamine.

Voor vitamine D,B5, B6, B11 (foliumzuur), B12 geldt dat ze in (synthetische) pil vorm beter worden opgenomen. Dit komt omdat je lichaam de vitaminen uit voedsel nog moet omzetten in een actiever vorm. Dit proces gebeurt in onze maag en darmen. Je bent in dat geval afhankelijk van meerdere factoren, bijvoorbeeld de zuurgraad van de maag. Mensen die maagzuurremmers gebruiken hebben een lagere zuurgraad waardoor de opnamen van vitamine B12 minder goed verloopt.

Voordelen van synthetische vitamines zijn: stabiel, reproduceerbaar, makkelijk te maken en onzuiverheden zijn verwijderd.

Waar worden synthetische vitaminen van gemaakt? 

Uitgangsmaterialen voor synthetische supplementen kan van alles zijn. Wist je dat 95% van de vitaminen die op de markt te koop zijn worden gemaakt van aardolie. Niet omdat het zo goed is voor je lichaam maar omdat het de productiekosten laag houdt. Daarnaast zijn koolteer en acetyleengas veel gebruikte stoffen. Dat klinkt veel onvriendelijker dan de natuurlijke varianten. 

95% van de synthetische vitaminen zijn van aardolie gemaakt

Vitamine E 

Vitamine E wordt via voeding gehaald uit bijvoorbeeld zonnebloemolie, noten, zaden, fruit, sojabonen. Deze oorsprong is beter voor je lichaam dan de synthetische variant. De synthetische variant bestaat uit een chemisch mengsel van acht epimeren. De synthetische vorm en de natuurlijke vorm zijn vrijwel identiek aan elkaar en het lichaam kan er moeilijke onderscheidt tussen maken. Desondanks laten onderzoeken zien dat de natuurlijke variant 3,42 keer sneller en beter wordt opgenomen dan de synthetische. 

Vitamine A 

Vitamine A wordt verkregen uit wortelen (betacaroteen), zuivel, eieren, margarine. Een vitamine die zorgt voor een normale groei, gezonde huid haar en nagels en een goede werking van de ogen en het afweersysteem. Helaas zorgt de synthetische variant (retinylacaat) nog niet eens voor de helft van deze goede functies en is veel minder werkzaam en ook hierbij wordt er koolteer, vinyl en/of palm olie toegevoegd. Palm olie leidt tot ontbossing van regenwouden, de leefomgeving van de orang-oetan. 

Vitamine C 

Vitamine C het consumeren van vijf porties fruit en groenten per dag zal in een inname van minimaal 210 mg natuurlijke vitamine C per dag (de ADH is 60 mg, hoewel 200 mg is voorgesteld). Ook hierbij laat veel onderzoek zien dat de synthetische variant van vitamine C (geïsoleerde, ascorbinezuur) minder effectief is en dat er meer voordelen zitten aan de natuurlijke variant. Vitamine C is net zoals vitamine E een belangrijke antioxidant. De werking van de natuurlijke variant is ook op de huid vele malen effectiever.  

Vitamine B6 

5′0- (beta-D-glycopyransosyl) Pyridoxine is een van de natuurlijke vormen van vitamine B6. Tot op heden is gebleken dat alleen plantaardig voedsel deze vorm van vitamine B-6 bevat. Gist en rijstzemelen bevatten meer natuurlijke vitamine B6 dan alle andere voedingsmiddelen. De meest voorkomende vorm in vitaminepillen is pyridoxinehydrochloride. Dit komt van nature niet voort uit voedsel. Echter is er uit onderzoek gebleken dat de synthetische vitamine B de werking van de natuurlijke vorm remt. 

Vitamine B12 

Vitamine B12 aanvankelijk komt vitamine B12 veel voor in dierlijke producten (rauwe lever). Echter is er in de loop van tijd een synthetisch isolaat ontwikkeld (cyanocobalamine). Maar ook hierbij laat onderzoek zien dat sommige synthetische vitamine B12 in strijd gaan met de vitamine B12-activiteit in het lichaam. 

Bij de productie van synthetisch vitamines wordt zoals hierboven beschreven veel gebruik gemaakt van slechte grondstoffen zoals koolteer, aardolie, palmolie en vinyl (soort verf). Deze stoffen wil je zo min mogelijk tot je nemen. Het is daarom belangrijk om voldoende gezond voedsel te eten en vitamines uit voeding halen. De meeste mensen kunnen hun gezondheid verbeteren door gezond voedsel te eten zoals fruit en groenten en volle granen zodat ze voldoende vitaminen binnen krijgen en synthetische vitaminen niet nodig zijn.  

Synthetische vitamines zijn geïsoleerde of gesimuleerde voedingsstoffen die geen rekening houden met alle talloze fytonutriënten die daarbij horen. We zijn geëvolueerd om het geheel te herkennen, niet alleen individuele chemicaliën die zijn gemaakt om een ​​essentiële vitamine te benaderen. 

  • Fytonnutriënten zijn stoffen die in plantaardig voedsel zitten en die in kleine hoeveelheden al ontzettend belangrijk zijn voor ons lichaam.  

Tekort/te veel aan vitamine. 

Een tekort aan een bepaalde vitamine is slecht en kan zelf tot aandoeningen en ziektes lijden. Denk maar aan vroeger waar mensen scheurbuik kregen door een tekort aan Vitamine C. Ook bij borstkanker wordt een relatie aangetoond met een te lage vitamine D status en de ontwikkelingen of progressie van de ziekte. Gelukkig komt een tekort aan de meeste vitaminen bij een gevarieerd eetpatroon weinig voor in onze samenleving. 

Maar niet alleen een tekort kan gevaarlijk zijn, ook te veel vitamine kan schadelijk zijn. Een teveel aan een bepaalde vitamine (wateroplosbaar) wordt vaak via de urinewegen weer afgevoerd. Echter is dit niet bij ieder het geval. Via voeding is het gelukkig bijna onmogelijk om te veel aan vitamine B6 binnen te krijgen. Via supplementen daarentegen wel. Vitamine B6 bijvoorbeeld, een teveel kan leiden tot neuropathie, zenuwaandoening in de zenuwuiteinden van je ledematen. Dit gaat gepaard met vage prikkelingen, tintelingen in de handen en voeten, branderigheid. Vaak verdwijnen deze klachten na het stoppen van vitamine B6 supplementen. Het wordt dan ook in de meeste gevallen afgeraden om vitamine B6 te slikken. 

Tip van Dionne: 

WEET wat je in neemt. Met gevarieerde/ gezonde voeding en voldoende buitenlucht kom je al een heel ver. Mocht het toch niet lukken om genoeg vitamine binnen te krijgen, overleg met een arts en laat informeren. Neem alleen die vitamine die je nodig hebt. Kijk goed naar ingrediëntenlijst en blijf zo dicht mogelijk bij de natuurlijke oorsprong.   Vermijd supplementen die woorden gebruiken die eindigen op -acid, -ide en soms -ate of die de “dl” voor de naam gebruiken.

Vermijd supplementen die eindigen op -acid, -ide, -ate of dl

Dionne

Literatuur 

Lindschinger, M., Tatzber, F., Schimetta, W., Schmid, I., Lindschinger, B., Cvirn, G., Stanger, O., Lamont, E., & Wonisch, W. (2019). A Randomized Pilot Trial to Evaluate the Bioavailability of Natural versus Synthetic Vitamin B Complexes in Healthy Humans and Their Effects on Homocysteine, Oxidative Stress, and Antioxidant Levels. Oxidative medicine and cellular longevity 

Shahidi, F., & De Camargo, A. C. (2016). Tocopherols and tocotrienols in common and emerging dietary sources: Occurrence, applications, and health benefits. International journal of molecular sciences, 17(10) 

Thiel, R. J., (1999). Natural vitamins may be superior to synthetic ones. Medical hypotheses, 55(6), 461-469. 

Vitamins. (2012). In LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. 

Welsh J. (2018). Vitamin D and breast cancer: Past and present. The Journal of steroid biochemistry and molecular biology, 177, 15–20 

Nu je hier bent:

Laat voeding onderdeel worden van een preventie programma

Als dermatoloog wordt mij vaak de vraag gesteld of er een verband bestaat tussen voeding en een huidaandoening. We kennen de relatie tussen vitamine C gebrek en scheurbuik, te weinig ijzer kan bloedarmoede, nagelafwijkingen of jeukklachten veroorzaken en zink deficiëntie kan tot vertraagde wondgenezing leiden. Er zijn de laatste jaren meer onderzoeken naar huidziekten zoals acne, huidkanker, psoriasis, eczeem, rosacea en de invloed van voeding gedaan. Lees voor meer: voeding bij acne, psoriasis, huidkanker en rosacea

Aanbevolen berichten