Clownseczeem – het klinkt leuker dan het is

Clownseczeem of medisch gezegd periorale dermatitis is een uitslag die het meest voorkomt bij vrouwen tussen de 16 en 45 jaar. Maar ook bij kinderen met de leeftijd tussen de 7 maanden en 13 jaar. De huidaandoening bestaat uit kleine inflammatoire papels en pustels en/of rood/roze schilferige velden rond de mond of ogen.

Ontstaanswijze

De naam clownseczeem verklapt het al. Bij deze aandoening is alleen het gedeelte rondom de mond (periorale) of rondom de ogen aangedaan. Hoe clownseczeem precies ontstaat is nog altijd onbekend. 

Actueel gebruik van corticosteroïden in het gezicht kan een uitlokkende factor zijn voor het ontstaan. Het is nog onzeker hoe lokale corticosteroïden kunnen leiden tot clownseczeem maar men denkt dat het aantasten van de micro-organismen in de haarfollikels een rol spelen. Op de huid zitten onschadelijke bacteriën die samen met de huid een natuurlijke barrière vormen. Wanneer die huidbarrière wordt verbroken dan kunnen indringers sneller de huid binnen dringen. Er is echter nooit een bacteriele verwekker van clownseczeem gekweekt.

Naast corticosteroïden is er een ontzettende lange lijst met mogelijke oorzaken. Deze lijst varieert van medicatie, cosmetica producten, tandvullingen, weersveranderingen en zelfs kauwgom en tandpastas met een hoog fluoridegehalte (Colgate duraphat 5000 plus/Colgate maximum cavity protection) kunnen een mogelijke oorzaak zijn. 

Ook hormonale factoren kunnen bijdragen aan verergering van clownseczeem bij vrouwen tijdens de premenstruele periode, tijdens de zwangerschap en bij het gebruik van orale anticonceptie of mirena spiraal.  

Welke ingrediënten moet je VERMIJDEN 

  • Parabenen: deze verlengen de houdbaarheid van het product, maar erg belastend voor de huid. Ze remmen met name de groei van schimmels en van bacteriën.  En kunnen hierdoor je eigen huidmicroboom beïnvloeden.
  • Phenoxethanol, sodium hydroxymethylglycinate, benzylalcohol: deze zijn oplosmiddel en geurstoffen, wekken veel allergieën op 
  • Sulfaten: bijvoorbeeld in shampoo’s hebben een sterk reinigende werking. Voor de huid kan het te agressief zijn. 
  • Propylene glycol en propanediol: kan voor veel mensen huid irriterend werken. 
  • Tolueen: verdunningsmiddel dat vaak in nagellak en nagellakremover zit. 
  • Fluoride: in tandpasta
  • Isopropylmyristaat: zit vaak in bodylotions en is vrij veilig voor de huid. Maar heb je  periorale dermatitis dan is dit stofje te agressief voor je. 
  • Oxybenzone: is een giftige chemische stof dat vaak een allergie op de huid veroorzaakt. Zit vaak in zonnebrandcrème.  
  • Petrolatum (vaseline) PEGS en paraffine: Dit sluit de huid af door er een laagje op te leggen. Kan helpen de huidbarrière te verbeteren en vocht vast te houden. Maar met periorale dermatitis kan het de poriën te veel afsluiten.  
  • Parfum 
  • Alcohol 
  • Foundation op olie base. 
  • Bijenwas 

Welke ingrediënten kun je veilig gebruiken? 

  • Zonnebrand op minerale zonnebrandfilter (zinkoxide en titaniumdioxide) basis.  
  • Minerale foundation. 
  • Producten die vrij zijn van parfum en chemische stoffen. 
  • Saffloerolie met linolzuur: Het verbeterd de barrièrefunctie van de huid. 
  • Gebruik huidverzorgingsproducten die niet vet zijn, maar wel een herstellend en kalmerend vermogen hebben. Producten zoals niacinamide en vitamine C. 

Hoe je het herkent?

Schilfering, pustels, papels zijn symptomen die bij veel andere ziektebeelden ook voorkomen. Dus hoe weet je nu zeker dat je te maken hebt met clownseczeem? 

Eén van de verwante is rosacea. Zowel rosacea als clownseczeem worden gekenmerkt door erythemateuze papels (rode verheven bobbeltje). Het bevindt zich in het gezicht. Echter komt rosacea vaak voor op de wangen, neus, voorhoofd en kin. Rond de ogen en mond zijn bij rosacea vaak vrij van papels, terwijl bij clownseczeem deze plekken vaak zijn aangedaan. Zowel als bij rosacea als bij clownseczeem komen er geen mee-eters (comedonen) voor. Wat we bij rosacea wel zien zijn teleangiëctasieën (kleine verwijde bloedvaatjes). Ondanks dat ze vergelijkbaar zijn in het klinische beeld, verschillen ze in de oorzaken en prognose.

Niet alleen rosacea wordt wel eens verward met clownseczeem maar ook Acne. Roodheid, papels en pustels zijn ook klachten die bij acne voorkomen. Dit maakt dat de diagnose soms lastig te stellen is. Echter is de voorkeurslocatie en het ontstaan/beloop een belangrijke factor. Daarnaast zijn er bij acne comedonen aanwezig, dit is bij clownseczeem niet het geval.  

Welke aandoeningen kunnen hierop lijken?

Dit zijn de twee meest besproken differentiaal diagnoses (DD), maar denk ook aan: contacteczeem, lip-licking dermatitis, atopische eczeem, lupus miliaris, malabsorbtiesyndroom (zinkdeficiëntie) en demodex folliculitis.  

Onder de loep 

Wanneer er een stukje huid onder de microscoop gelegd (histologisch onderzoek), dan wordt een milde niet specifieke ontstekingen aangetoond. De ontstekingen verschillen tussen perivasculair (rond om de vaten) en peri-folliculair (rond om het follikel). 

Wat kan je doen? 

Clownseczeem kan effectief en veilig bij de meerderheid van de patienten behandeld worden door een huidspecialist. 

Oorzaak opsporen is de eerste stap. Zijn dit de corticosteroïden of andere cosmetica producten dan kan het stoppen met deze middelen een aanbeveling zijn. 

Mocht dit niet helpen dan kan er medicatie/lokaal or oraal antibioticum worden ingezet. Er is geen duidelijke standaardtherapie. De situatie en leeftijd van de patiënten is leidend. Orale antibiotica zoals doxycycline, minocycline of tetracycline worden vaak ingezet. Echter deze zijn minder geschikt voor patiënten onder de 8 jaar. Smeren met metronidazol of clindamycine of erytromycine is een mooi alternatief. Soms een combinatie van orale en de topicale therapie.

Vooruitzicht

Het uitgangspunt is natuurlijk stoppen met het gebruik van cosmetische producten die clownseczeem veroorzaken. Clownseczeem reageert vaak gemakkelijk op therapie, maar kan wel chronisch en terugkerend zijn. De prognose van periorale dermatitis is goed. Het vermijden van alle externe effecten leidt vaak tot verbetering. Hoewel het lang kan duren, zal het uiteindelijk litteken vrij genezen.

Literatuur

Hafeez Z. H. (2003). Perioral dermatitis: an update. International journal of dermatology, 42(7), 514–517. 

Lee, G. L., Zirwas, M. J. (2015). Granulomatous Rosacea and peririficial dermatitis. Dermatol Clin, 33, 447-455. 

Peters, P., & Drummond, C. (2013). Perioral dermatitis from high fluoride dentifrice: a case report and review of literature. Australian Dental Journal, 58(3), 371–372. 

Tempark, T., Shwayder, T. A. (2014). Perioral dermatitis: A review of the condition with special attention to treatment options. 

Tolaymat, L., Hall, M. R. (2020). Perioral Dermatitis. In Statpearls. Statpearls publishing. 

Hafeez F, Maibach H. An overview of parabens and allergic contact dermatitis. Skin Therapy Lett. 2013;18(5):5-7.

Nu je hier bent

Het dragen van een mondmasker ter preventie van de coronavirus is zinvol, echter is er een onverwachte bijkomende huidaandoening: Maskne. Puistjes veroorzaakt door het langdurig dragen van een mondmasker. Een van de redenen waarom we Maskne kunnen krijgen is omdat de huid door de mondmasker veel meer wrijving veroorzaakt dan normaal. De chronische wrijving verstoord je huidbarriere, de beschermende huid olie en vetten wordt door de masker geabsorbeerd. In combinatie met een vochtige omgeving ten gevolge van ademhaling zorgen voor een omgeving waarin bacterien en gisten meer kunnenn groeien. Meer over Maskne

Aanbevolen berichten