Eczeem

Dr. Wu's analyse

Wat is Eczeem?

Eczeem is een niet besmettelijke ontstekingsreactie van de huid. Het zijn symptomen die naast of na elkaar kunnen verschijnen, zoals roodheid, schilfers, jeuk, blaasjes, puisten, korsten, vergroving van de huid (lichenificatie). Het komt vaak samen met astma en allergische rhinitis (hooikoorts). Deze combinatie staat bekend als de atopische triade.

Hoe vaak komt het voor?

De helft van de mensen met ernstig atopisch eczeem ontwikkelt later astma.
Driekwart van de mensen met atopisch eczeem krijgt ook last van allergische rhinitis.
Atopisch eczeem komt voor bij 15-30% van de kinderen en 2-10% van de volwassenen.
Bij 60% van de gevallen begint eczeem al in het eerste levensjaar.
Eczeem wordt vaker gezien in stedelijke gebieden dan op het platteland.

Daarnaast heeft 26% van de mensen met eczeem ook astma, terwijl dit percentage bij mensen zonder eczeem slechts 8% is. Dit betekent dat mensen met eczeem drie keer zoveel kans hebben op astma als mensen zonder eczeem. Deze sterke relatie onderstreept het belang van een brede, multidisciplinaire aanpak bij de behandeling van atopische aandoeningen.

Wat veroorzaakt Eczeem?

Eczeem ontstaat door een combinatie van een verstoorde huidbarrière, een overactief immuunsysteem en omgevingsfactoren. De huid is hierdoor minder goed in staat om zichzelf te beschermen en raakt sneller geïrriteerd. Verschillende factoren kunnen eczeem verergeren of uitlokken.

Genetische aanleg

Veel mensen met eczeem hebben een genetische aanleg, waarbij een tekort aan filaggrine een belangrijke rol speelt. Dit eiwit is essentieel voor de vorming van een sterke huidbarrière en het vasthouden van vocht. Wanneer filaggrine ontbreekt of verminderd is, verliest de huid sneller vocht en wordt deze gevoeliger voor irritaties en allergenen. Hierdoor kan de huid sterker reageren op externe prikkels, zoals: contactallergenen, zeep, reinigingsproducten met agressieve ingrediënten en weersinvloeden zoals kou, wind en droge lucht.

Een verstoorde huidbarrière

De huidbarrière heeft de taak om vocht vast te houden en te beschermen tegen schadelijke invloeden van buitenaf. Bij eczeem werkt deze barrière minder goed, waardoor de huid sneller uitdroogt en vatbaarder is voor irriterende stoffen. Dit kan leiden tot een droge, schilferige huid en een verhoogd risico op ontstekingen.

Overactief immuunsysteem

Het immuunsysteem speelt een grote rol bij eczeem. Het reageert vaak te sterk op onschuldige prikkels, zoals huisstofmijt, pollen of bepaalde huidverzorgingsproducten, zoals parfum, nikkel en conserveermiddelen. Dit leidt tot een ontstekingsreactie, wat zich uit in roodheid, jeuk en soms zelfs blaasjes of kloofjes.

Omgevingsfactoren

erschillende externe prikkels kunnen het ontstaan en verergeren van eczeem beïnvloeden. Droge lucht en koude temperaturen drogen de huid sneller uit, terwijl warmte en transpiratie juist irritatie kunnen veroorzaken. Ook huidverzorgingsproducten met parfum of agressieve reinigingsmiddelen kunnen de huidbarrière aantasten, waardoor de huid gevoeliger wordt. Daarnaast kunnen allergenen zoals huisstofmijt, pollen en dierenharen een rol spelen, net als bepaalde materialen zoals wol of synthetische stoffen, die de huid kunnen irriteren.

Stress en hormonale invloeden

Stress kan een belangrijke factor zijn bij eczeem. Het verhoogt de aanmaak van ontstekingsstoffen in het lichaam, wat kan leiden tot een opvlamming. Ook hormonale schommelingen, zoals tijdens de menstruatie of zwangerschap, kunnen de huid extra gevoelig maken.

Wie zijn vatbaar voor Eczeem?

Eczeem kan op elke leeftijd voorkomen, maar sommige groepen lopen een hoger risico door erfelijke, omgevings- en leefstijlfactoren.

Kinderen en baby’s

Atopisch eczeem begint vaak op jonge leeftijd. Baby’s en jonge kinderen met een familiegeschiedenis van eczeem, astma of hooikoorts hebben een verhoogd risico. De huidbarrière is bij hen nog in ontwikkeling, waardoor de huid sneller uitdroogt en gevoeliger is voor prikkels.

Erfelijke aanleg

Eczeem komt vaker voor in families waarin ook andere atopische aandoeningen, zoals astma en hooikoorts, voorkomen. Een genetisch tekort aan filaggrine, een eiwit dat de huidbarrière versterkt, speelt hierbij een belangrijke rol.

Gevoelige huid

Een droge of snel geïrriteerde huid is vatbaarder voor eczeem. Mensen met een dunne of kwetsbare huid kunnen sneller last krijgen van een verstoorde huidbarrière, waardoor externe prikkels gemakkelijker een reactie uitlokken.

Beroepen met huidbelasting

Beroepen waarbij de handen veelvuldig in aanraking komen met water, zeep of chemische stoffen – zoals kappers, schoonmakers, zorgverleners en fabrieksarbeiders – verhogen het risico op eczeem, vooral op de handen. Langdurige blootstelling aan water of schoonmaakmiddelen kan de huidbarrière aantasten.

Allergieën en immuunsysteem

Mensen die gevoelig zijn voor allergenen zoals huisstofmijt, pollen of bepaalde voedingsmiddelen lopen een groter risico. Een overactief immuunsysteem kan de huid extra gevoelig maken voor ontstekingen.

Hormonale schommelingen of stress

Hormonale veranderingen, zoals tijdens de zwangerschap, puberteit of menstruatie, kunnen eczeem verergeren. Ook stress speelt een belangrijke rol; het verhoogt de aanmaak van ontstekingsstoffen in het lichaam, wat kan leiden tot opvlammingen van eczeem.

Hoe herken en onderscheid je Eczeem?

Hoe kun je Eczeem herkennen?

Eczeem kan op verschillende manieren tot uiting komen, afhankelijk van het type en de ernst. Vaak begint het met jeuk en roodheid, maar ook een droge huid, schilfering of zelfs blaasjes kunnen voorkomen. De symptomen verschillen per persoon en kunnen variëren van milde irritatie tot langdurige ontstekingen. Hieronder lees je hoe eczeem eruitziet en waar je op kunt letten.

1. Jeuk en roodheid

Een van de eerste symptomen van eczeem is een intense jeuk, vaak al voordat er zichtbare huidafwijkingen ontstaan. De huid wordt rood en voelt warm aan door de ontstekingsreactie. Hoe langer de irritatie aanhoudt, hoe gevoeliger de huid wordt.

2. Droge en schilferige huid

Eczeem verstoort de huidbarrière, waardoor de huid minder goed vocht kan vasthouden. Dit resulteert in een droge, trekkerige huid die vaak schilfert of ruw aanvoelt. Een vochtarme huid is kwetsbaarder en kan sneller geïrriteerd raken door externe prikkels, zoals weersinvloeden, zeep of parfum.

3. Blaasjes en korstjes

Bij sommige vormen van eczeem ontstaan kleine, met vocht gevulde blaasjes, vooral op de handen en voeten. Deze blaasjes kunnen openbarsten en natte plekken achterlaten, waarna er korstjes op de huid ontstaan. Dit kan gepaard gaan met een branderig of trekkend gevoel.

4. Verdikte huid bij chronisch eczeem

Langdurig eczeem en herhaaldelijk krabben kunnen ervoor zorgen dat de huid dikker en stugger wordt. Dit proces, ook wel lichenificatie genoemd, geeft de huid een leerachtige structuur. De huid kan hierdoor donkerder of lichter van kleur worden en blijft vaak gevoelig en jeukerig.

5. Voorkeursplekken

Eczeem komt vaak op specifieke plekken voor, afhankelijk van de leeftijd. Bij baby’s verschijnt het vaak op de wangen, hoofdhuid en in de plooien van armen en benen. Bij oudere kinderen en volwassenen wordt het vaker gezien in de knieholtes, elleboogplooien, op de handen en in de nek. Handeczeem komt vooral voor bij mensen die veel met water of irriterende stoffen werken.

Welke huidproblemen lijken op Eczeem?

Niet alle huidklachten die jeuk, roodheid en schilfering veroorzaken, zijn eczeem. Er zijn verschillende huidaandoeningen die op eczeem kunnen lijken, maar een andere oorzaak hebben. Het herkennen van de verschillen kan helpen om de juiste diagnose te stellen en de juiste aanpak te vinden. Hieronder lees je welke huidproblemen soms worden verward met eczeem

Psoriasis

Psoriasis en eczeem kunnen op elkaar lijken, maar psoriasisplekken zijn vaak scherper begrensd en bedekt met dikke, zilverachtige schilfers. Bij eczeem zijn de plekken minder scherp afgelijnd, hebben ze een meer ontstoken uiterlijk en gaan ze gepaard met intense jeuk.

Contactallergieën

Contacteczeem en allergische huidreacties kunnen sterk lijken op atopisch eczeem, maar ontstaan alleen na direct contact met een specifieke stof, zoals nikkel, parfum of latex. De huid wordt rood en schilferig en kan blaasjes of zwellingen vertonen.

Schimmelinfecties

Een schimmelinfectie kan rode, schilferige plekken veroorzaken die soms worden verward met eczeem. Een belangrijk verschil is dat een schimmelinfectie vaak een scherp afgelijnde rand heeft en zich ringvormig uitbreidt. Voetschimmel, bijvoorbeeld, komt vooral voor tussen de tenen en heeft een witte, schilferige uitstraling.

Netelroos (urticaria)

Netelroos veroorzaakt plotseling opkomende, jeukende bultjes die snel kunnen veranderen en binnen enkele uren weer verdwijnen. In tegenstelling tot eczeem laat het geen schilfering of korstjes achter en is het vaak een kortdurende reactie op een allergie of prikkel.

Luieruitslag

Bij baby’s kan luieruitslag soms verward worden met eczeem. Luieruitslag ontstaat door langdurig contact met vocht en irriterende stoffen in urine en ontlasting. De huid is rood en gevoelig, maar in tegenstelling tot eczeem verdwijnt luieruitslag meestal snel na het drogen en beschermen van de huid.

Welke vormen van Eczeem zijn er?

Eczeem is een verzamelnaam voor verschillende soorten huidontstekingen. Hoewel alle vormen gepaard gaan met roodheid en jeuk, hebben ze verschillende oorzaken en kenmerken. Hieronder staan de meest voorkomende typen eczeem en hoe ze zich onderscheiden.

Atopisch eczeem

Dit is de meest voorkomende vorm van eczeem en komt vaak voor bij mensen met een erfelijke aanleg. De huid is droog, jeukend en gevoelig voor externe prikkels zoals allergenen en weersveranderingen. Atopisch eczeem begint meestal in de kindertijd en komt voor in periodes van opvlamming en rust.

Contacteczeem

Contacteczeem ontstaat wanneer de huid direct reageert op een irriterende of allergene stof. Dit kan een allergische reactie zijn op bijvoorbeeld nikkel of parfum, of een irritatiereactie door veelvuldig contact met water of schoonmaakmiddelen.

Seborroïsch eczeem

Seborroïsch eczeem wordt veroorzaakt door een overmatige groei van een gist op de huid en een verhoogde talgproductie. Het komt vooral voor op de hoofdhuid, rond de neus en achter de oren en wordt gekenmerkt door roodheid en vettige schilfers.

Nummulair eczeem

Nummulair eczeem, ook wel muntvormig eczeem genoemd, verschijnt als ronde, rode plekken op de huid. Deze plekken kunnen sterk jeuken en worden soms verward met een schimmelinfectie.

Hypostatisch eczeem

Hypostatisch eczeem, ook bekend als veneus eczeem, komt vooral voor bij mensen met een slechte doorbloeding in de benen. De huid op de onderbenen wordt rood, schilferig en gevoelig, en er kunnen vochtophopingen (oedeem) of spataderen zichtbaar zijn.

Hoe behandel je Eczeem effectief?

Wat kan ik zelf eraan doen?

Clownseczeem kan vervelend en hardnekkig zijn. Gelukkig kun je zelf veel doen om je huid weer rustig en gezond te krijgen.

Stap 1: Kies een milde reiniging

Was de huid met een zeepvrije, parfumvrije wasgel of doucheolie. Agressieve reinigingsmiddelen kunnen de huidbarrière aantasten en eczeem verergeren. Gebruik lauw water en beperk douchen of baden tot maximaal 5-10 minuten. Dep de huid voorzichtig droog met een zachte handdoek, in plaats van te wrijven.

Stap 2: Hydrateer de huid dagelijks

Een goed gehydrateerde huid is beter bestand tegen eczeem. Gebruik direct na het douchen een rijke, parfumvrije crème met huidherstellende ingrediënten zoals ceramiden en sheaboter, die de huidbarrière versterken en uitdroging tegengaan. Breng de crème minimaal twee keer per dag aan op de aangedane huid.

Stap 3: Vermijd irriterende stoffen

Eczeem verergert door contact met irriterende stoffen zoals schoonmaakmiddelen, wol en synthetische stoffen. Draag katoenen of bamboe kleding en kies voor een parfumvrij wasmiddel. Bij schoonmaakwerkzaamheden of afwassen kun je katoenen handschoenen onder rubberen handschoenen dragen om de huid te beschermen.

Stap 4: Kalmeer de jeuk zonder te krabben

Krabben maakt eczeem erger en kan de huid beschadigen. Om jeuk te verminderen, kun je een koud kompres op de huid leggen of een verkoelende crème. Korte, schone nagels helpen schade door krabben te voorkomen.

Stap 5: Houd je leefstijl in balans

Stress en een verstoorde nachtrust kunnen eczeemklachten verergeren. Zorg voor voldoende ontspanning, een regelmatig slaappatroon en vermijd voedingsmiddelen die mogelijk een allergische reactie uitlokken. Een gezonde huid begint van binnenuit, dus een gevarieerd dieet met voldoende omega-vetzuren en antioxidanten kan bijdragen aan een sterkere huidbarrière.

Welke andere behandelingen zijn er?

Soms is een intensievere behandeling nodig om eczeem onder controle te krijgen. Naast goede huidverzorging en het vermijden van triggers zijn er verschillende medische behandelingen mogelijk:

Medicinale crèmes en zalven

Bij ernstige eczeem kan een arts corticosteroïden voorschrijven in de vorm van crèmes of zalven. Deze verminderen ontsteking en jeuk, maar moeten zorgvuldig en volgens voorschrift worden gebruikt om bijwerkingen te voorkomen. Voor mildere vormen kunnen calcineurineremmers zoals tacrolimus of pimecrolimus worden voorgeschreven.

Lichttherapie (UVB-therapie)

Bij hardnekkig eczeem kan UVB-lichttherapie helpen om ontstekingen te verminderen. Deze behandeling wordt onder toezicht van een dermatoloog uitgevoerd en kan vooral effectief zijn bij eczeem dat niet goed reageert op crèmes.

Antihistaminica tegen jeuk

Sommige mensen met eczeem hebben baat bij antihistaminica, vooral als eczeem gepaard gaat met hevige jeuk en slaapproblemen. Deze medicijnen verminderen de jeuk, maar pakken niet de oorzaak van eczeem aan.

Immuunonderdrukkende medicatie

Bij zeer ernstig eczeem kan een arts orale medicatie voorschrijven die het immuunsysteem onderdrukt, zoals ciclosporine of methotrexaat. Dit wordt meestal alleen ingezet als andere behandelingen niet voldoende helpen.

Biologische geneesmiddelen

Voor mensen met ernstige atopische eczeem die niet goed reageren op andere behandelingen, kunnen nieuwe biologische geneesmiddelen zoals dupilumab effectief zijn. Deze behandeling richt zich specifiek op ontstekingsprocessen in de huid.

Wat moet je vermijden bij eczeem?

Bepaalde factoren kunnen eczeem verergeren of een opvlamming uitlokken. Door deze te vermijden, blijft de huid zo rustig mogelijk.

Parfum en irriterende huidverzorgingsproducten

Veel cosmetica en huidverzorgingsproducten bevatten parfum, alcohol of agressieve conserveringsmiddelen die eczeem kunnen verergeren. Kies altijd voor milde, parfumvrije producten speciaal voor de gevoelige huid.

Lang en heet douchen

Heet water droogt de huid uit en verstoort de natuurlijke huidbarrière. Douche maximaal 5-10 minuten met lauw water en gebruik een zeepvrije wasgel of doucheolie.

Stress en slaaptekort

Stress is een bekende trigger voor eczeem. Een verstoorde nachtrust kan eczeemklachten verergeren, vooral als je door jeuk wakker wordt. Ontspanningstechnieken en een regelmatig slaappatroon kunnen helpen om de huid rustiger te houden.

Contact met irriterende stoffen

Veelvuldig contact met water, schoonmaakmiddelen of latex handschoenen kan de huidbarrière aantasten. Draag indien nodig handschoenen met een katoenen voering en vermijd direct contact met agressieve schoonmaakmiddelen.

Wol en synthetische kleding

Ruwe stoffen zoals wol kunnen de huid irriteren en jeuk verergeren. Kies voor zachte, ademende materialen zoals katoen of bamboe en vermijd strak zittende kleding die wrijving veroorzaakt.

Product aanbevelingen

De Iconic Elements huidverzorgingsproducten zijn ontwikkeld op basis van wetenschappelijk onderbouwde ingrediënten, hebben een huidneutrale pH van 5 en zijn vrij van microplastics. Bekroond met de Best Dermatologist Developed Skincare Brand 2024 en Best Holistic Skincare Line 2022 awards. Meer over de achtergrond en gebruikte studies vind je op de desbetreffende productpagina’s.

🛈 Deze producten zijn cosmetisch en bedoeld voor de verzorging van de gezonde, gevoelige of uit balans geraakte huid. Ze zijn niet bedoeld als medische behandeling of ter vervanging van professioneel medisch advies. Voor gepersonaliseerd huidadvies raden wij aan een huidtherapeut of arts te raadplegen.

Afbeelding

Product

Omschrijving

Calming Cream

€29,95

Externe invloeden kunnen de huid uit balans brengen, waardoor deze gevoelig en onrustig aanvoelt. Deze crème met ectoïne, haverextract en marshmallowwortel ondersteunt de huidbarrière en helpt de huid te kalmeren. De rijke, verzorgende formule biedt langdurige hydratatie en draagt bij aan een comfortabel huidgevoel.

In winkelwagen

Natural Moisturizer Cream

€34,95

Een goede vochtbalans is essentieel voor een soepele, verzorgde huid. Deze bodycrème combineert plantaardige balsem, glycerine en ceramiden om de huid te voeden en het natuurlijke vochtgehalte te ondersteunen. De intens hydraterende formule helpt uitdroging te voorkomen en zorgt voor een zachte, veerkrachtige huid.

In winkelwagen

Sensitive Cream

€29,95

Sommige huidtypes reageren sneller op externe prikkels en vragen om extra milde verzorging. Deze crème met haverextract, jojoba-olie en kokosolie helpt de huid te voeden en te hydrateren zonder een zwaar of plakkerig gevoel achter te laten. De lichte textuur trekt snel in en ondersteunt het natuurlijke evenwicht van de huid.

In winkelwagen

Tinted Mineral Sunscreen SPF30

€29,95

Een gevoelige huid reageert snel op zonlicht, waardoor bescherming essentieel is. Deze minerale zonnebrandcrème met titaniumdioxide, zinkoxide en ijzeroxide staat bekend om zijn milde eigenschappen en is speciaal ontwikkeld voor de gevoelige huid. De formule met onafhankelijk geteste en gecertificeerde SPF30 beschermt tegen schadelijke UV-stralen zonder de huid te verzwaren. De hydraterende, licht getinte textuur voorkomt uitdroging en zorgt voor een natuurlijke, egale uitstraling.

In winkelwagen

Tips wanneer je eczeem hebt

Tip 1. Gebruik een luchtbevochtiger in huis

Droge lucht kan de huid extra irriteren, vooral in de winter of bij airconditioning. Een luchtbevochtiger helpt de luchtvochtigheid op peil te houden, waardoor de huid minder snel uitdroogt en de kans op opvlammingen kleiner wordt.

Tip 2: Zonbescherming is je vriend

Hoewel een beetje zonlicht bij sommige mensen de huid kan kalmeren, kan overmatige blootstelling de huid uitdrogen en irriteren. UV-straling kan daarnaast de huidbarrière aantasten, waardoor eczeem kan verergeren. Gebruik een minerale zonnebrandcrème zonder parfum of alcohol, bij voorkeur met zinkoxide of titaniumdioxide, om de huid op een milde manier te beschermen.

Tip 3: Bescherm je huid bij het zwemmen

Chloorwater in zwembaden en zout water in de zee kunnen de huidbarrière aantasten en eczeem verergeren. Chloor werkt uitdrogend en kan irritatie veroorzaken, terwijl zout water kan prikken op een geïrriteerde huid. Breng voor het zwemmen een beschermende laag aan met vaseline of een vette crème, en spoel direct na het zwemmen af met lauw water om resten te verwijderen.

Tip 4: Ondersteun de huid met een licht zure pH

Een lagere huid-pH, rond de 5, draagt bij aan de hydraterende functie van de huid en helpt de huid gezond te blijven. Bij huidaandoeningen zoals eczeem, waarbij de huidbarrière verstoord is, kan de bacterie Staphylococcus Aureus beter gedijen in een verstoorde pH-omgeving. Dit maakt mensen met eczeem vatbaarder voor bacteriële infecties. Een zuurdere huidomgeving kan daarentegen de groei van Staphylococcus Aureus effectiever remmen.

Tip 5: Let op nagellak en sieraden

Bepaalde nagellakken en sieraden, vooral die nikkel bevatten, kunnen een allergische reactie veroorzaken die lijkt op eczeem. Dit wordt contacteczeem genoemd en kan leiden tot roodheid, schilfering en blaasjes. Kies voor hypoallergene sieraden en nagellak zonder irriterende stoffen zoals formaldehyde of tolueen om huidirritaties te voorkomen.

Lees hier onze artikelen over eczeem

De vergeten factor in skincare: Jouw Fitzpatrick huidtype

Fitzpatrick huidtype speelt een belangrijke rol bij de keuze van actieve ingrediënten in huidverzorging. Deze classificatie, die huidtypes indeelt op basis van pigmentatie en reactie op zonlicht. Dit...

Huidverzorging bij transgender personen tijdens hormoontherapie

Hormonale behandeling speelt een belangrijke rol bij transgender transitie. In medische begeleiding ligt de focus vaak op lichamelijke veranderingen en algemeen welzijn. Wat daarbij minder aandacht krijgt, is...

Beauty-apparaten voor thuis onder de loep: populair, maar veiligheid vraagt context

In de praktijk gebruiken steeds meer mensen beauty-apparaten voor thuis als aanvulling op hun huidverzorging. LED-maskers, microcurrent-apparaten, radiofrequentie en microneedling voor thuisgebruik worden ingezet met het idee de...

Collageen supplementen en jouw huid: werken ze echt tegen rimpels?

Steeds meer mensen slikken collageen supplementen in de hoop op een stevigere, gladdere huid. Misschien vraag je je af: werkt dit echt tegen rimpels? Of is collageen supplementen...

Effectieve pigmentaanpak sessie op AMWC congres Bangkok 2025

De zaal zat nog steeds vol, terwijl dit de laatste sessie van de dag was. Tijdens AMWC Bangkok bleek waarom: Pigmentaanpak is een van de meest uitdagende huidproblemen....