Psoriasis

Dr. Wu's analyse

Wat is Psoriasis?

Psoriasis is een chronische, niet-besmettelijke huidaandoening waarbij het afweersysteem de huidcellen aanzet tot een abnormaal versnelde celdeling. Hierdoor ontstaan verdikte, schilferige plekken, vaak gepaard met roodheid, jeuk en irritatie. Psoriasis komt voor bij ongeveer 2 tot 3% van de bevolking. De aandoening verloopt in golven, met rustiger periodes en opvlammingen. Het is geen allergie en geen infectie, maar een auto-immuunreactie. Een goede verzorging en het vermijden van triggers kunnen de huidconditie zichtbaar verbeteren.

Wat veroorzaakt Psoriasis?

Psoriasis ontstaat door een verstoring van het immuunsysteem, vaak in combinatie met genetische aanleg. Verschillende invloeden van buitenaf (zoals stress, infecties of huidbeschadiging) en factoren in het lichaam (zoals hormoonschommelingen of bepaalde medicijnen) Hieronder zie je de belangrijkste oorzaken en uitlokkende factoren.

Genetische aanleg

Psoriasis komt vaak voor binnen families, wat erop wijst dat erfelijkheid een rol speelt. Bepaalde genetische kenmerken, zoals het HLA-Cw6-gen, worden vaker gevonden bij mensen met psoriasis. Dit gen verhoogt de gevoeligheid om de aandoening te ontwikkelen, vooral bij mensen bij wie de psoriasis al op jonge leeftijd begint. Als één van de ouders psoriasis heeft, is de kans groter dat een kind het ook krijgt — en die kans neemt toe als de ouder al op jonge leeftijd klachten had.

Ontregeling van het immuunsysteem

Bij psoriasis raakt het afweersysteem ontregeld, waardoor een bepaald type afweercel, T-cellen, onterecht een ontstekingsreactie in de huid opwekken. Dit stimuleert huidcellen (keratinocyten) om zich veel te snel te delen, wat leidt tot de vorming van verdikte, schilferige plaques. Deze auto-immuunreactie vormt de kern van de aandoening.

Emotionele en lichamelijke stress

Langdurige stress, emotionele druk of lichamelijke uitputting kunnen psoriasis verergeren of opnieuw uitlokken. Dat komt doordat stress invloed heeft op het immuunsysteem via de verbinding tussen zenuwen en hormonen (neuro-endocriene routes). Hierdoor komen er stoffen vrij die ontstekingen in het lichaam stimuleren, wat de huidreactie bij psoriasis kan versterken.

Medicatie en leefstijl

Sommige medicijnen, zoals lithium, bètablokkers (voor o.a. hoge bloeddruk) en antimalariamiddelen, kunnen psoriasis verergeren of doen opvlammen. Daarnaast spelen ook leefstijlfactoren een rol: zout eten, roken, alcoholgebruik en overgewicht worden in verband gebracht met meer klachten en een zwaarder verloop van de ziekte. Het aanpassen van deze gewoonten kan bijdragen aan minder opvlammingen en een beter huidbeeld.

Infecties als trigger

Vooral keelontstekingen door streptokokkenbacteriën kunnen een specifieke vorm van psoriasis uitlokken, namelijk guttata psoriasis. Dit is te herkennen aan kleine, druppelvormige plekjes op de huid en komt vooral voor bij kinderen en jongvolwassenen. Ook andere infecties, zoals luchtweginfecties of HIV, kunnen het immuunsysteem uit balans brengen, waardoor psoriasis kan opvlammen of verergeren.

Wie zijn vatbaar voor Psoriasis?

Niet iedereen krijgt te maken met psoriasis, maar sommige mensen hebben wel een grotere kans om het te ontwikkelen. Dat hangt vaak samen met erfelijke aanleg, hormonale schommelingen en bepaalde leefstijlfactoren. Hieronder vind je een overzicht van groepen die wat gevoeliger zijn voor het ontstaan van deze huidaandoening.

Personen met erfelijke belasting

Psoriasis komt vaker voor bij mensen die het in de familie hebben. Vooral als beide ouders psoriasis hebben, is de kans op het ontwikkelen van de aandoening groter. Dit heeft te maken met erfelijke factoren die invloed hebben op het immuunsysteem. Een bekend genetisch kenmerk is HLA-Cw6, dat vaak wordt gezien bij mensen bij wie psoriasis al op jonge leeftijd begint. Andere erfelijke variaties, zoals IL12B, IL23R en TNFAIP3, kunnen ook bijdragen aan het activeren van ontstekingsprocessen in de huid. Door deze erfelijke aanleg reageert het lichaam sneller op prikkels, waardoor psoriasis eerder of heviger kan optreden.

Jongvolwassenen en ouderen

Psoriasis kan op elke leeftijd beginnen, maar er zijn twee momenten waarop het vaak voorkomt. De eerste piek ligt tussen de 15 en 35 jaar – dit noemen we type I psoriasis. Deze vorm begint vaak eerder in het leven en komt meestal voor bij mensen met een erfelijke aanleg. De tweede piek, type II, zien we vaker na het 60e levensjaar. Deze ontstaat meestal zonder duidelijke familiegeschiedenis. Beide vormen kunnen een ander verloop hebben en worden soms uitgelokt door verschillende factoren, zoals stress, infecties of bepaalde medicijnen.

Mensen met overgewicht

Overgewicht en obesitas kunnen psoriasis verergeren doordat vetweefsel ontstekingsbevorderende stoffen afgeeft, zoals cytokinen (bijvoorbeeld TNF-α en IL-6). Deze stoffen stimuleren het immuunsysteem, wat kan leiden tot een verhoogde activiteit van de ontstekingsprocessen die bij psoriasis al verstoord zijn. Hierdoor kunnen opvlammingen frequenter of ernstiger worden.

Personen met andere auto-immuunziekten

Psoriasis komt regelmatig voor bij mensen die ook andere ontstekingsziekten hebben, zoals reumatoïde artritis, coeliakie of chronische darmontstekingen (zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa). Dit lijkt te maken te hebben met een gedeelde verstoring van het immuunsysteem, waarbij niet alleen de huid, maar ook andere delen van het lichaam worden beïnvloed. Het benadrukt hoe psoriasis niet alleen een huidaandoening is, maar deel kan uitmaken van een bredere immuunreactie.

Rokers en alcoholgebruikers

Zowel roken als overmatig alcoholgebruik kunnen psoriasis verergeren. Ze zorgen ervoor dat ontstekingsprocessen in het lichaam actiever worden, wat de klachten kan versterken en behandelingen minder effectief maakt. Voor veel mensen met psoriasis blijkt dat het stoppen met roken en matigen van alcoholgebruik echt verschil kan maken in hoe goed de huid reageert en hoe stabiel de aandoening blijft.

Hoe herken en onderscheid je Psoriasis?

Hoe kun je Psoriasis herkennen?

Psoriasis is vaak herkenbaar aan opvallende huidveranderingen, maar hoe het eruitziet, kan per persoon verschillen. Toch zijn er een aantal klachten die veel mensen met psoriasis ervaren. Dit zijn de meest voorkomende:

Roodheid en schilfering

Typisch voor psoriasis zijn goed afgebakende, rode plekken met een witte of zilverachtige schilfering. Deze zogenaamde plaques verschijnen vaak op de ellebogen, knieën, onderrug en de behaarde hoofdhuid. De huid is daar verdikt en voelt ruw aan. De plekken zijn vaak symmetrisch verdeeld over het lichaam. Minder bekende, maar veelvoorkomende locaties zijn ook de navel en bilspleet—plekken die je gemakkelijk over het hoofd ziet bij inspectie.

Jeuk en een trekkerig gevoel

Veel mensen met psoriasis hebben last van jeuk, die soms erg intens kan zijn. De huid kan ook trekkerig of gespannen aanvoelen, vooral wanneer deze uitdroogt of bij snelle temperatuurwisselingen, zoals van buiten naar binnen gaan in de winter. Krabben biedt vaak tijdelijk verlichting, maar kan de huid juist verder beschadigen. Hierdoor kunnen nieuwe psoriasisplekken ontstaan op plekken waar de huid is geïrriteerd of verwond, een verschijnsel dat bekendstaat als het Köbner-fenomeen.

Veranderingen aan de nagels

Nagelpsoriasis komt vaak voor bij mensen met psoriasis en uit zich in putjes, verkleuring of loslaten van de nagel. Ongeveer 40% van de mensen met huidpsoriasis heeft nagelafwijkingen; bij artritis psoriatica is dat zelfs 80%. Omdat deze nagelveranderingen soms jaren vóór gewrichtsklachten ontstaan, kunnen ze een vroeg teken zijn van artritis. Vroege herkenning is daarom belangrijk voor zowel huid- als gewrichtszorg.

Schilfers op de hoofdhuid

Psoriasis op de hoofdhuid herken je aan grove, wit-zilverkleurige schilfers die stevig vastzitten op een rode en soms pijnlijke huid. Anders dan bij gewone roos, is de huid vaak ontstoken en gevoelig. Vooral kammen of aanraking kan pijnlijk zijn, en de schilfers kunnen zich ook uitbreiden tot voorbij de haargrens, zoals bij het voorhoofd of achter de oren.

Symmetrisch verspreiding (bilateraal)

Een typisch kenmerk van psoriasis is dat het vaak symmetrisch voorkomt: aan beide kanten van het lichaam op dezelfde plek. Denk aan beide ellebogen, knieën of oorplooien. Deze bilaterale verdeling helpt artsen bij het stellen van de juiste diagnose, omdat andere huidaandoeningen vaak eenzijdiger voorkomen.

Welke huidproblemen lijken op Psoriasis?

Psoriasis kan qua uiterlijk sterk lijken op andere huidaandoeningen. Een juiste diagnose is daarom belangrijk om verwarring te voorkomen en de juiste behandeling in te zetten. Hieronder zie je een overzicht van huidaandoeningen die vaak worden verward met psoriasis.

Seborroïsch eczeem

Seborroïsch eczeem kenmerkt zich door roodheid en fijn tot matig grof, geelachtig-vettige schilfering. De huid voelt vettig aan en is vooral aangedaan in talgklier-rijke gebieden zoals de neusplooien, wenkbrauwen en de behaarde hoofdhuid. De randen zijn in tegenstelling tot psoriasis onscherp afgebakend.

Constitutioneel eczeem

Eczeem zorgt voor droge, rode en jeukende plekken, vaak in de elleboog- of knieplooien. De schilfers zijn dunner dan bij psoriasis en de verdeling is vaak asymmetrisch. De klachten kunnen in golven komen en gaan, afhankelijk van bijvoorbeeld allergieën of stress.

Lichen planus

Lichen planus herken je aan paarsachtige, glanzende bultjes die vaak jeuken. Ze verschijnen meestal op de polsen of enkels en zijn vlak van vorm. Nagelveranderingen kunnen ook optreden, maar schilfering – zoals bij psoriasis – ontbreekt meestal.

Pityriasis rosea

Deze huiduitslag begint vaak met één grotere plek (de “herald patch”), gevolgd door kleinere schilferende plekken in een visgraatpatroon op de romp. Het treedt meestal op bij jongeren en verdwijnt vanzelf binnen 6 tot 8 weken

Welke vormen van Psoriasis zijn er?

Psoriasis kent verschillende klinische vormen met elk een eigen kenmerk, locatie en beloop. Hieronder een overzicht van de meest voorkomende types.

Psoriasis vulgaris (plaque type)

De meest voorkomende vorm van psoriasis, herkenbaar aan verdikte, schilferende plaques op de huid. Deze plekken zijn scherp begrensd, rood en bedekt met zilverachtige schilfers. Ze verschijnen vaak op de ellebogen, knieën, onderrug en hoofdhuid. Dit type kent een chronisch, wisselend verloop.

Psoriasis guttata

Guttate psoriasis herken je aan kleine, druppelvormige rode vlekjes die verspreid over de romp, armen en benen verschijnen. Deze vorm van psoriasis komt vaak plotseling op, meestal na een keelontsteking. Het wordt vaker gezien bij kinderen en jongvolwassenen. Soms verdwijnt de uitslag vanzelf weer, maar het kan ook overgaan in de meer chronische plaquevorm van psoriasis.

Psoriasis inversa

Bij inversie- of plooipsoriasis ontstaan gladde, rode plekken zonder duidelijke schilfering, vooral in de oksels, liezen, bilspleet of onder de borsten. Door de vochtige huidplooien kan de huid snel geïrriteerd raken. Deze vorm wordt regelmatig verward met schimmelinfecties of intertrigo.

Nagelpsoriasis

Nagelpsoriasis kan zich losstaand voordoen, maar ook samengaan met huid- of gewrichtsklachten. Kenmerkende verschijnselen zijn kleine putjes in de nagel, geelbruine verkleuring, verdikking van de nagel en soms het gedeeltelijk loslaten van de nagelplaat. Deze veranderingen kunnen het gebruik van de handen bemoeilijken en vormen in sommige gevallen een vroege aanwijzing voor artritis psoriatica, een ontstekingsvorm van reuma die de gewrichten aantast.

Pustuleuze psoriasis

Deze zeldzame vorm kenmerkt zich door steriele pusblaasjes op een rode, ontstoken huid. Dit kan beperkt blijven tot handpalmen en voetzolen (palmoplantair) of zich over het hele lichaam verspreiden (gegeneraliseerd). Vaak gepaard met koorts en algehele malaise; medische behandeling is noodzakelijk.

Hoe krijg je Psoriasis beter onder controle?

Wat kan ik zelf eraan doen?

Zelfzorg speelt een grote rol bij het onder controle houden van psoriasis. Met de juiste huidverzorging en een paar leefstijlaanpassingen kun je opvlammingen verminderen en je huid comfortabeler laten aanvoelen.

Dagelijks smeren houdt de huid soepel

Een droge huid maakt psoriasis vaak erger. Smeer je huid daarom dagelijks in met een milde, parfumvrije crème. Kies voor ingrediënten zoals niacinamide of aloë vera – deze verzachten de huid, verminderen schilfering en helpen de natuurlijke huidbarrière te herstellen.

Huid niet beschadigen

Krabben, scheren zonder goede bescherming of strakke kleding kunnen de huid irriteren. Dit kan leiden tot nieuwe plekken door het zogeheten Köbner-fenomeen. Draag zachte kleding, houd je nagels kort en wees voorzichtig met wondjes.

Stressmanagement

Psoriasis en stress zijn nauw verbonden. Ontspanningstechnieken zoals ademhalingsoefeningen, yoga of wandelen in de natuur kunnen bijdragen aan een stabielere huid. Ook een goede slaaproutine en voldoende pauzes gedurende de dag helpen het zenuwstelsel tot rust te brengen.

Let op wat je eet

Er is geen speciaal dieet dat psoriasis geneest, maar gezonde voeding kan wel ondersteunen. Denk aan voeding met omega-3 vetzuren, antioxidanten en voldoende vitamine D. Probeer bewerkte voeding, alcohol en suikerrijke producten zoveel mogelijk te beperken.

Milde reiniging

Gebruik een pH-huidneutrale reiniger die geen alcohol, parfum of sulfaten bevat. Een te agressieve reiniging tast de zuurmantel aan, waardoor de huid sneller geïrriteerd raakt en schilfering toeneemt. Reinig met lauw water en dep de huid voorzichtig droog.

Welke behandelingen zijn er?

Bij matige tot ernstige psoriasis zijn extra behandelingen vaak nodig, onder begeleiding van een arts. Deze behandelingen hebben als doel om de ontsteking in de huid te remmen en de versnelde celdeling weer in balans te brengen. Ze worden meestal ingezet wanneer lokale crèmes niet voldoende effect hebben of wanneer de klachten zich over een groot deel van het lichaam verspreiden.

Medicinale crèmes en gels

Metronidazol, azelaïnezuur of ivermectine (Soolantra) kunnen ontstekingen en roodheid verminderen. Worden meestal één tot twee keer per dag aangebracht op de aangedane huid.

Oraal antibiotica

Bij hardnekkige ontstekingen worden vaak lage doseringen doxycycline of minocycline voorgeschreven. Deze werken ontstekingsremmend, niet alleen antibacterieel.

Vaatlaser

Effectief bij zichtbare vaatjes (teleangiëctasieën) of aanhoudende roodheid. Werkt door kleine bloedvaatjes dicht te branden en de roodheid te verminderen. Meest geschikte periode om te laten doen is in de herfst en wintermaanden.

Brimonidine-gel (vaatvernauwend)

Wordt gebruikt bij hardnekkige roodheid als alternatief voor vaatlaser. Het vernauwt tijdelijk de oppervlakkige bloedvaatjes. De werking begint snel, maar is tijdelijk (enkele uren).

Behandeling van oculaire rosacea

Oogklachten worden behandeld met kunsttranen, warme kompressen en soms orale antibiotica. Eventueel naar een oogarts bij aanhoudende klachten.

Welke andere behandelingen zijn er?

Lokale therapieën

Zalven met corticosteroïden, vitamine D-analogen of combinaties daarvan worden frequent voorgeschreven. Ze remmen ontstekingen en vertragen de celdeling. Bij juist gebruik verminderen ze effectief roodheid, schilfering en verdikking, met relatief weinig systemische bijwerkingen.

Lichttherapie

UVB-lichttherapie kan bij wijdverspreide psoriasis effectief zijn. Het vertraagt de celdeling in de opperhuid en vermindert ontsteking. De behandeling vindt plaats onder medische begeleiding en vereist meerdere sessies per week.

Systemische medicatie

Bij ernstige of therapieresistente vormen worden middelen als methotrexaat, ciclosporine of acitretine ingezet. Ook zijn er biologische geneesmiddelen beschikbaar die gericht specifieke ontstekingsroutes remmen. Deze behandelingen worden voorgeschreven en opgevolgd door een dermatoloog.

Wat zijn de triggers?

Bepaalde gewoonten en producten kunnen psoriasis verergeren of opvlammingen uitlokken. Door deze triggers te vermijden, ondersteun je een stabielere huidconditie.

Tabak en alcohol

Roken verhoogt de kans op het ontwikkelen van psoriasis en maakt de huid gevoeliger voor ontsteking. Ook alcohol verergert vaak het beloop en kan de effectiviteit van medicatie verminderen. Stoppen of minderen levert gezondheidswinst én huidverbetering op.

Chronische stress

Langdurige spanning en emotionele belasting activeren ontstekingsroutes in het lichaam. Stresshormonen beïnvloeden het immuunsysteem, wat tot verergering van psoriasis leidt. Creëer rustmomenten in je dag en wees alert op signalen van overbelasting.

Agressieve huidverzorging

Sommige ingrediënten in cosmetica kunnen je huid onnodig belasten, vooral als je psoriasis hebt. Denk aan stoffen zoals SLS (schuimmiddel), alcohol, parfum en andere irriterende toevoegingen. Ze kunnen de natuurlijke beschermlaag van je huid verstoren, wat kan leiden tot meer jeuk, roodheid en schilfering. Kies liever voor milde, parfumvrije producten met een huidvriendelijke pH, die speciaal ontwikkeld zijn voor de gevoelige of aangedane huid.

Huidbeschadiging en zonnebrand

Kleine verwondingen zoals schaafplekjes, snijwondjes of zelfs zonnebrand kunnen nieuwe psoriasisplekken uitlokken op die plekken – dit heet het Köbner-fenomeen. Probeer je huid zoveel mogelijk te beschermen, bijvoorbeeld tijdens sporten of tuinieren. Gebruik ook altijd een zonnebrandcrème met minerale filters zoals zinkoxide of titaniumdioxide, zeker als je gevoelig bent voor zonlicht.

Iconic Elements producten

De Iconic Elements huidverzorgingsproducten zijn ontwikkeld op basis van wetenschappelijk onderbouwde ingrediënten, hebben een huidneutrale pH van 5 en zijn vrij van microplastics. Bekroond met de Best Dermatologist Developed Skincare Brand 2024 en Best Holistic Skincare Line 2022 awards. Meer over de achtergrond en gebruikte studies vind je op de desbetreffende productpagina’s.

🛈 Deze producten zijn cosmetisch en bedoeld voor de verzorging van de gezonde, gevoelige of uit balans geraakte huid. Ze zijn niet bedoeld als medische behandeling of ter vervanging van professioneel medisch advies. Voor gepersonaliseerd huidadvies raden wij aan een huidtherapeut of arts te raadplegen.

Afbeelding

Product

Omschrijving

Calming Cream

€29,95

Deze zachte crème is speciaal ontwikkeld voor de verzorging van de gevoelige, droge of snel geprikkelde huid. De formule combineert marshmallow root, ectoine en haverextract, en helpt de huid te kalmeren en het gevoel van trekkerigheid te verzachten. Ondersteunt het behoud van een sterke huidbarrière en draagt bij aan een comfortabel huidgevoel.

In winkelwagen

Spotreducer (AWARD WINNING)

€49,95

“Deze verzorgende crème bevat niacinamide (vitamine B3) en is geschikt voor de gevoelige huid. De formule ondersteunt de egale uitstraling van de huid en draagt bij aan het behoud van een rustige, verzorgde huidconditie. Ook geschikt voor gevoelige zones zoals wangen of rondom de neus.”

In winkelwagen

Tips wanneer je psoriasis hebt

Tip 1: Verzorg met niacinamide

Niacinamide (een vorm van vitamine B3) is een mild ingrediënt dat helpt om de huidbarrière te versterken. Het kan roodheid verminderen en is geschikt voor dagelijks gebruik, zelfs bij een gevoelige huid. Voor het beste resultaat kies je producten met 4–5% niacinamide.

Tip 2: Aloë vera voor rust en herstel

Aloë vera staat bekend om haar verzachtende en hydraterende werking. Het helpt de huid kalmeren na een opvlamming en vermindert het gevoel van droogte of trekkerigheid. Samen met ectoïne en haverextract vormt het een fijne, huidvriendelijke basis.

Tip 3: Voorkom uitdroging

Psoriasisplekken verliezen sneller vocht. Gebruik daarom meerdere keren per dag een beschermende crème die de huid zowel hydrateert als afsluit tegen vochtverlies. Ingrediënten zoals bijvoorbeeld sheaboter, squalaan en glycerine helpen het vocht vast te houden en maken de huid soepeler.

Tip 4: Ga voorzichtig om met exfoliëren

Scrubs of peelings kunnen een kwetsbare huid juist irriteren en nieuwe plekken uitlokken. Laat grovere producten liever staan. Wil je toch exfoliëren? Kies dan voor een milde variant en overleg eventueel met een huidtherapeut of arts wat past bij jouw huidconditie.

Tip 5: Kijk ook naar leefstijl

Je huid reageert op meer dan alleen verzorgingsproducten. Rustige slaap, minder stress en gezonde voeding kunnen een groot verschil maken. Denk aan omega-3 vetzuren uit vette vis, vitamine D en antioxidanten uit kleurrijke groenten en fruit – allemaal bouwstoffen die je huid van binnenuit ondersteunen.

Lees hier onze artikelen over psoriasis

De minst populaire, maar essentiële adviezen van een dermatoloog

De minst populaire adviezen van een dermatoloog kunnen soms moeilijk te accepteren zijn, maar ze vormen een basis voor een gezonde huid. Deze adviezen worden soms over het...

Het belang van slaap voor huidgezondheid – 7 tips

We weten allemaal dat een goede nachtrust wonderen kan doen voor ons humeur en onze algehele gezondheid, maar wist je dat je slaappatroon ook een directe impact heeft...

De impact van roken op 4 huidaandoeningen: wat zijn de effecten?

Updated 7 november 2024 Roken van sigaretten brengt niet alleen ernstige gezondheidsrisico’s met zich mee, maar heeft ook schadelijke effecten op de huid. In deze blog gaan we...

Veganisme: wat zijn de Voor- en nadelen voor je huid

Veganisme is een levensstijl waarbij men ervoor kiest om geen dierlijke producten te consumeren. Het wint aan populariteit vanwege de ethische, milieu- en gezondheidsvoordelen die ermee geassocieerd worden....

Iconic Elements Calming Cream – net iets meer voor een geïrriteerde huid.

We hebben fantastisch nieuws! We presenteren de Iconic Elements Calming Cream, een geweldige oplossing voor mensen met een droge en jeukende huid. Deze crème bevat een combinatie van...