Wat helpt tegen rosacea natuurlijk: een update uit recent onderzoek

Wat helpt tegen rosacea natuurlijk? Die vraag wordt steeds vaker aan mij als dermatoloog gesteld door mensen die op zoek zijn naar milde, huidvriendelijke oplossingen voor deze chronische huidaandoening. Rosacea wordt gekenmerkt door roodheid, zichtbare bloedvaatjes, ontstekingen (papels en pustels), flushing, oogirritatie of verdikking van de huid. Omdat de rosacea huid ook vaak gevoelig is, zoeken veel mensen hun toevlucht tot natuurlijke middelen. Maar werken deze ook echt?

In deze blog lees je welke natuurlijke ingrediënten bewezen effectief zijn, welke je beter kunt vermijden, en wat de wetenschap hierover zegt.

Wat helpt echt tegen rosacea op natuurlijke wijze?

Met natuurlijke middelen worden doorgaans plantaardige extracten, oliën of kruiden bedoeld, vaak afkomstig uit de fytotherapie of volksgeneeskunde. Deze stoffen worden toegepast als crèmes of serums.

Hieronder vind je een overzicht van natuurlijke ingrediënten die in een recente studie uit 2024 positief naar voren kwamen.

Meest bewezen topicale natuurlijke ingrediënten (veilig en effectief)

1. Niacinamide (Vitamine B3)
Deze vitamine versterkt de huidbarrière en remt NF-κB, een stof die betrokken is bij ontstekingsprocessen. Hierdoor wordt roodheid en irritatie verminderd. Geschikt voor alle subtypes van rosacea.

2. Ectoine
Ectoine is een natuurlijk molecuul dat de celwanden beschermt tegen omgevingsstress, zoals UV-straling, kou en luchtvervuiling. Het werkt ontstekingsremmend en voorkomt schade door reactieve zuurstofsoorten (ROS).
Deze ROS zijn agressieve moleculen die ontstaan bij oxidatieve stress, bijvoorbeeld door zonlicht of vervuiling. Ze kunnen celschade, ontstekingen en huidveroudering veroorzaken, en spelen een rol bij het ontstaan of verergeren van rosacea. Door ROS te neutraliseren, helpt ectoine de huid kalm, sterk en beschermd te houden.

3. Zoethout (Glycyrrhiza glabra)
bevat verschillende krachtige ontstekingsremmende bestanddelen, waaronder glycyrrhizine, liquiritine en licochalcone A. Glycyrrhizine werkt vergelijkbaar met cortisone-achtige stoffen: het remt de aanmaak van pro-inflammatoire cytokines ookwel ontstekingsstoffen genoemd en vermindert daarmee roodheid, zwelling en jeuk. Licochalcone A, een flavonoïde, heeft antioxidatieve én ontstekingsremmende eigenschappen. Het kalmeert de huid en onderdrukt signalen die leiden tot huidirritatie.

Daarnaast heeft zoethout een lichte vaatvernauwende werking, wat helpt bij het verminderen van diffuse roodheid en het tegengaan van flushing. Door deze gecombineerde effecten is zoethoutextract zeer geschikt voor gebruik bij de gevoelige en snel reagerende rosaceahuid.

4. Groene thee (Camellia sinensis)
Rijk aan antioxidanten, waaronder EGCG, een krachtig bestanddeel uit groene thee. EGCG remt VEGF (vascular endothelial growth factor), een eiwit dat de groei van nieuwe bloedvaatjes stimuleert. Bij rosacea is VEGF vaak overactief, wat leidt tot versterkte vaatvorming, zichtbare haarvaatjes (telangiëctasieën) en blijvende roodheid. Door VEGF af te remmen, verkleint EGCG de kans op overmatige vaatuitbreiding, wat helpt om roodheid en zichtbare bloedvaatjes te verminderen.

5. Colloïdale haver (Avena sativa)
Kalmeert de huid, vermindert jeuk en remt TLR2, een afkorting voor Toll-like receptor 2, een onderdeel van het aangeboren immuunsysteem in de huid. Bij mensen met rosacea is deze receptor vaak overactief, waardoor hij te snel reageert op onschuldige prikkels. Dit leidt tot het vrijmaken van ontstekingsstoffen en het activeren van immuuncellen, wat roodheid, zwelling en irritatie veroorzaakt. Door TLR2 te remmen, kan de huid rustiger reageren op externe triggers en wordt ontsteking effectief afgeremd.

6. Kamille (Matricaria recutita)
Werkt via COX-2-remming, een mechanisme dat gericht is op het verlagen van ontstekingsactiviteit in de huid. COX-2 (cyclo-oxygenase-2) is een enzym dat wordt geactiveerd bij irritatie of schade en verantwoordelijk is voor de aanmaak van prostaglandines — stoffen die roodheid, zwelling en pijn veroorzaken. Bij een gevoelige huid of bij huidaandoeningen zoals rosacea kan COX-2 overactief zijn. Door dit enzym te remmen, worden ontstekingsprocessen afgeremd en ervaart de huid minder roodheid, minder prikkeling en meer rust. Ideaal bij een gevoelige huid.

Veelbelovende topicale natuurlijke ingrediënten (maar nog beperkt bewijs)

1. Hyaluronzuur
Een suiker die van nature ook in je huid voorkomt. Het helpt water in de huid vast te houden, waardoor de huidbarrière sterker wordt en transepidermaal waterverlies (TEWL) afneemt.

TEWL verwijst naar het vocht dat via de opperhuid verdampt, een proces dat toeneemt bij een beschadigde of verzwakte huidbarrière, zoals vaak het geval is bij rosacea. Door TEWL te verminderen, blijft de huid beter gehydrateerd, minder gevoelig en beter beschermd tegen externe prikkels, zonder dat het product irriteert.

2. Marshmallow root (Althaea officinalis)
Heeft een verzachtende, occlusieve werking. Legt als het ware een beschermend laagje op de huid en vermindert prikkeling.

3. Feverfew (Tanacetum parthenium)
Sterk ontstekingsremmend kruid dat kan helpen bij het verminderen van roodheid. Het bevat flavonoïden, zoals luteoline en apigenine, dit zijn plantaardige stoffen met krachtige antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen.

Flavonoïden werken door het remmen van ontstekingssignalen in de huid en het neutraliseren van vrije radicalen (schadelijke moleculen die celschade kunnen veroorzaken). In het geval van rosacea helpen ze de huid te kalmeren, roodheid te verminderen en de natuurlijke barrièrefunctie te ondersteunen.

4. Wormwood (Artemisia annua)
Werkt mogelijk antimicrobieel tegen Demodex-mijten, die bij sommige rosacea patiënten een rol spelen in ontsteking.

5. Amargo wood (Quassia amara)
Antimicrobieel met mogelijk demodex-remmende eigenschappen, maar onderzoek is nog in vroege fase.

6. Yuzu (Citrus junos)
Een citrusvrucht rijk aan antioxidanten die de vaatwanden kunnen versterken. Mogelijk gunstig bij flushing.

7. Aloe vera
Bekend om zijn kalmerende werking, maar ook een goede antioxidant en barrièrehersteller. Veel gebruikt bij gevoelige huidtypes.

Wat moet je vermijden

Niet alles wat natuurlijk klinkt, is ook daadwerkelijk geschikt voor de rosacea huid. Essentiële oliën, zoals tea tree, lavendel en eucalyptus, kunnen bijvoorbeeld zeer irriterend zijn voor de gevoelige huid van mensen met rosacea, vooral wanneer ze in pure vorm worden gebruikt. Ook appelazijn of zelfgemaakte tonics zijn af te raden, omdat ze de natuurlijke zuurgraad van de huid verstoren en roodheid kunnen verergeren. Zelfs kokosolie, die vaak als zacht en voedend wordt gepresenteerd, kan een nadelig effect hebben: het is comedogeen (verstopt poriën) en kan het huidmicrobioom uit balans brengen.

FAQ: Wat helpt tegen rosacea natuurlijk

Wat zijn de beste natuurlijke ingrediënten tegen rosacea?

De best onderzochte natuurlijke ingrediënten bij rosacea zijn niacinamide (vitamine B3), colloïdale haver (Avena sativa), groene thee-extract (Camellia sinensis) en ectoine.
Deze stoffen hebben ontstekingsremmende eigenschappen, versterken de huidbarrière en verminderen roodheid. Ze zijn bovendien goed verdragen door de gevoelige rosacea huid en worden ondersteund door klinisch onderzoek.

Kun je rosacea genezen met natuurlijke middelen?

Nee, rosacea is een chronische huidaandoening met een wisselend beloop. Natuurlijke middelen kunnen de symptomen zoals roodheid, jeuk en ontsteking verlichten, maar vormen zelden een volledige behandeling op zichzelf. Ze zijn het meest effectief als ondersteuning van medische therapieën, zoals topische crèmes of orale medicatie.

Zijn essentiële oliën veilig bij rosacea?

In de meeste gevallen is het niet geschikt. Essentiële oliën zoals tea tree, lavendel of eucalyptus kunnen bij mensen met rosacea de huid irriteren of zelfs verergeren. De rosacea huid is vaak gevoelig en heeft een verstoorde huidbarrière, waardoor geconcentreerde stoffen snel problemen veroorzaken.

Helpt groene thee echt bij rosacea?

Ja, groene thee bevat een krachtige antioxidant genaamd EGCG (epigallocatechinegallaat). Deze stof remt ontstekingsreacties en vermindert vaatverwijding, wat vooral gunstig is bij het erythemateuze subtype van rosacea (roodheid). Daarnaast biedt het ook enige bescherming tegen UV-straling, wat een veelvoorkomende trigger is.

Kies huidverzorging die je rosacea huid wel aan kan

Bij een gevoelige rosacea huid is minder vaak meer. Ga voor zachte, parfumvrije verzorgingsproducten die de natuurlijke huidbarrière ondersteunen in plaats van verstoren. Vermijd agressieve reinigers, scrubs of producten met alcohol of cosmetische ingrediënten zoals vitamine C, retinol of fruitzuren die kunnen roodheid en irritatie verergeren.

Bescherm je huid dagelijks met een breed spectrum minerale zonnebrandcrème (tegen UVA, UVB en zichtbaar blauw licht). Op zonnige dagen helpt een hoed of pet ook om extra blootstelling te beperken. Iconic Elements Tinted Mineral Sunscreen heeft ook 5 ml samples om uit te proberen.

Wat betreft werkzame ingrediënten: stoffen zoals niacinamide (vitamine B3), colloïdale haver, ectoine en groene thee-extract staan bekend om hun kalmerende en ontstekingsremmende werking. Ze helpen roodheid, jeuk en irritatie te verzachten, zonder je huid uit balans te brengen.

In ons hoofdartikel over rosacea lees je alles over de verschillende types, triggers en behandelopties. We leggen ook uit hoe je de subtypes van rosacea kunt herkennen, van vasculaire roodheid tot papulopustuleuze ontstekingen en waarom een nauwkeurige diagnose belangrijk is. Ook bespreken we de invloed van veelvoorkomende triggers zoals zonlicht, temperatuurwisselingen, stress en bepaalde voedingsmiddelen.